Droog en nat? Genoeg werk in het vat!

Hoe we van Nederland een droogteresistent land kunnen (en moeten) maken 
Volkskrant, 7 augustus 2018    Alfred de Jager

Met regen op komst dreigen we weer over te gaan tot de orde van de dag, zonder maatregelen te nemen om een volgende droogteperiode het hoofd te bieden. Terwijl er genoeg duurzame, eenvoudige en goedkope maatregelen zijn, aldus geograaf Alfred de Jager.

Waterbuffels zoeken verkoeling bij een waterpoel in Beckum. Foto ANP

Nu de droogteperiode bijna voorbij is, lopen we het risico over te gaan tot de orde van de dag. De boeren worden schadeloos gesteld, sommigen gaan failliet en een aantal dieren die we niet hadden geïnventariseerd zijn uitgestorven. Vol goede moed op naar de volgende droogte waarin ons plan weer zal zijn om wat water heen en weer te pompen. Daar zijn we goed in. Om een land op gematigde breedte werkelijk droogteresistent te maken kunnen we gelukkig kiezen uit een serie van maatregelen die niet veel kosten en prettige bijwerkingen kennen. Het is als het laten afkicken van een verslaafde. Wij zijn verslaafd aan pompen. En zoals Máxima al zei, dat is een beetje dom, bij droogte.

De meeste maatregelen kunnen we vrij eenvoudig nemen en kosten weinig geld. Wel veranderen ze de inrichting van het land, soms drastisch.

Paradijs voor dieetgoeroes

De belangrijkste maatregel is het omvormen van de bovenste 30 centimeter wortelende landbouw tot permacultuur. Dat is een wijze van landbouw bedrijven waarin struiken en bomen een belangrijke bijdrage leveren aan de voedselproductie. We zullen dus meer noten en bessen gaan eten in plaats van graan en natuurlijk ook inbinden op de productie van veevoedergewassen. Een paradijs voor elke dieetgoeroe.

De herintroductie van de diepwortelende bomen in het landbouwlandschap herstelt de link met het grondwater, bomen pompen dat gratis op en verdampen een deel, dat daarna weer over het land wordt uitgesproeid tijdens een verkoelende zomerse bui. Daarnaast voorkomt de schaduw van de bomen ook het opwarmen van de grond, die daardoor dichtslaat.

Kortom, we hebben misschien wat minder oogst als het regent, maar in ieder geval iets als het lang droog is. Het is niet meer heel veel of niets. Het speelkwartier is voorbij. Met de bijkomstigheid dat we er een veel prettiger landschap door krijgen. Een fantastische uitdaging voor onze minister van Land- en dan ook Bosbouw.

De tweede maatregel is het herstel van het hoog- en laagveen. Onze voorouders hebben het laagveen in het westen opgestookt in de kachel en het hoogveen laten verdampen nadat het oosten van het land werd gedraineerd. Inmiddels hebben we genoeg kennis om relatief snel het veen te herstellen. Veen houdt zoet water vast zodat we niets meer hoeven rond te pompen als het een poosje droog is. Daarnaast legt veen heel veel CO2 vast, de Schiphol-lobby kan daarin een fantastische aflaat vinden, en laat het gebied rond de luchthaven nu bij uitstek geschikt zijn voor laagveenvorming.

Meer drastische herbebossing, minder manische verstening

De derde maatregel is natuurlijk het drastisch herbebossen van het land. Met name de vergeten ecologische hoofdstructuur zou daarvoor geschikt zijn. Een echte verbinding tussen de Brabantse bossen, een verbinding tussen Drenthe, Twente, Salland en de Veluwe. De droom is natuurlijk een verbinding van de Heuvelrug met de Hollandse duinen. Verbindingen van ten minste 5 kilometer breed maken het mogelijk dat de fauna kan migreren en dat we een flinke hoeveelheid CO2 (1 ton per boom) vastleggen met langzaam groeiend, traag brandend bos dat veel voedsel bevat voor de dieren (eikels, beukennootjes). Deze bossen zullen bovendien een paar extra onweersbuien genereren ten tijde van een staand hogedrukgebied. Maar het bos zal vooral de temperatuur van het land laag houden tijdens een hittegolf.

De vierde maatregel is het vergroenen van het verstedelijkt gebied. Eigenlijk mag er geen gevel op het oosten en westen bestaan zonder afdekking met een loofboom. Leilinden, herinnert u zich die nog? Dergelijke richtlijnen kunnen vrij eenvoudig in de WOZ-belasting worden verwerkt, evenals het verbieden van parkeerpleinen zonder bomen en het verplichten van hoog opgaande beplanting (hagen!) langs wegen en industrieterreinen. Ook kunnen we de aanleg van grasdaken stimuleren. Uiteindelijk kan de bebouwde omgeving vrijwel even koel zijn als een bos. Onze huidige versteningsmanie is ronduit belachelijk en op geen enkele wijze goed te praten. We zijn te belazerd om zo nu en dan wat bladeren te vegen, wat te snoeien of om af te remmen voor een bobbel in de weg.

Nu de politiek nog

Deze vier en andere droogtemaatregelen waarin we meewerken met de natuurlijke processen zijn onvindbaar in de plannen van onze politici. Met verbazing heb ik de plannen van de klimaattafels gelezen. Het ging daarin uitsluitend om ingenieursmaatregelen. Slopen, bouwen, genereren, pompen en afvoeren. Op geen enkele wijze wordt de inrichting van het land aangepast aan het veranderende klimaat. Ik sloeg werkelijk steil achterover van de tegenstrijdigheid. Heeft er aan die tafels niemand door dat de inrichting van ons land fout is? Waarom heten ze klimaattafels als je niets doet om het klimaat af te koelen? Het enige voordeel is dat ik dit verhaal bij de volgende droogte weer kan opsturen. Een digitale bezuiniging.

Nederland doet me denken aan villabewoners die een bliksemafleider plaatsen op hun rieten dak. Of aan de plannen van de Portugezen en Grieken die investeren in meer blusvliegtuigen in plaats van het aanplanten van minder brandbare boomsoorten en de herintroductie van wilde dieren om het bos schoon te houden.

We zijn fataal losgezongen van onze natuurlijke mogelijkheden.

De enigen die straks nog kwaken zijn we zelf.

Alfred de Jager is geograaf bij het Europees Droogte Observatorium.

Aanmelden bomen voor Groene Kaart wordt nu: Punten Tellen!

Het vorige College van Leiden heeft besloten de Nadere Regels bij de Bomenverordening te wijzigen:

“De nadere regels zijn op een aantal punten aangepast. Om te zorgen dat duidelijk is waarom bomen, boomstructuren en boomgebieden op de Groene Kaart van Leiden worden opgenomen, zijn de selectiecriteria in overleg met diverse organisaties uit de stad aangescherpt en uitgebreid. Daarnaast is de procedure voor het aanmelden van houtopstanden*  voor de Groene Kaart en de vierjaarlijkse VTA controle (waarbij gecontroleerd wordt wat de conditie van bomen is) vereenvoudigd.”
(bron: Collegebesluiten gemeente Leiden – 13 februari 2018)

Het College vertelt er niet bij dat de Bomenbond in dat overleg stevige kritiek op de aanscherpingen heeft geuit. We zijn nog steeds van mening dat de nu gehanteerde ‘puntentelling’ er vooral toe dient om zo min mogelijk bomen op de kaart te krijgen. Er is een onderzoek gedaan door BTL (nog steeds niet openbaar) dat als basis zal dienen voor de door het College in oktober vast te stellen nieuwe Groene Kaart. Hoeveel van de bomen die nu op die kaart staan er af zullen worden gehaald weten we pas na dat Collegebesluit.

Vanwege al die onduidelijkheden wacht de Bomenbond zelf met nieuwe aanmeldingen tot na oktober, maar voor iedereen die nu toch alvast bomen wil aanmelden: zie de Nadere Regels artikel 3.2  voor de opbouw van de puntentelling. Art 4.2. geeft de ondergrens aan van tenminste 75 punten.   Lees meer

* houtopstanden: bomen, struiken, heesters e.d.

Ontmoeting raadsleden en Bomenbondleden

Op zaterdag 17 februari stonden 6 raadsleden en 1 aspirant raadslid klaar om de vragen, wensen en hartekreten in ontvangst te nemen van ruim 40 leden en bekenden van de Bomenbond.

Het werd een geanimeerde, doorlopend goed bezochte middag waarin de opzet volop ruimte bood voor 1 op 1 gesprekken en veel bezoekers hun vraag, wens etc. ook op papier bij de raadsleden hebben achtergelaten.
Omgekeerd hadden de raadsleden vooraf schriftelijk antwoord gegeven op de vraag of Verdichten en Vergroenen in Leiden samen kunnen gaan.

Gezien de ontvangen reacties lijkt dit een goede formule om informeel de banden tussen burgers en raadsleden aan te halen. Voor herhaling vatbaar, misschien ook wel in Oegstgeest en Leiderdorp!

Verdichten of Vergroenen van de stad?
De bijdrages zijn niet bedoeld als kieswijzer voor de komende gemeenteraadsverkiezingen, maar u kunt de hier antwoorden van
Roeland Storm (CDA)
Pieter van der Woerd (CU)
Antje Jordan (D66)
Jos Olsthoorn (GroenLinks)
Abdelhaq Jermoumi (PvdA)
Dick de Vos (Partij voor de Dieren) en
Antoine Theeuwen (SP)
nalezen. En wie weet helpen de antwoorden u straks toch op weg bij het maken van uw keuze….

SaveSave

Jaaroverzicht 2017: Nieuw-Vennep

Van Haeringenplantsoen, Nieuw-Vennep

Ze haalden zelfs de landelijke radio met hun protest tegen de kapplannen van de gemeente Hoofddorp in het Van Haeringenplantsoen in Nieuw-Vennep. Een groep dappere bewoners die zich niet neerleggen bij drastische kapplannen. Dat alles onder het mom van renovatie terwijl er ook nog heel wat te winnen valt met wegwerken van achterstallig onderhoud en groeiplaatsverbetering.

Op ons advies is een professionele bomenexpert ingeschakeld voor een ‘snelle blik’ (uiteindelijk een hele morgen) op het rapport dat de gemeente hanteert. Zijn indrukken weken behoorlijk af van dat rapport, reden voor bewoners om de wethouder te vragen een contra-expertise uit te laten voeren.
In plaats daarvan kiest de gemeente voor een gefaseerde kap, maar dat neemt de bezwaren van de bewoners niet weg. Ook in dit park is namelijk sprake van achterstallig onderhoud en in plaats van verwaarloosde bomen te kappen kun je ook kiezen voor herstelzorg.
Hier is het laatste woord nog niet over gezegd in het anders zo rustige Nieuw-Vennep!

SaveSave

Gedicht van Rolf

Voor de ALV heeft onze voorzitter Rolf weer een gedicht geschreven. Hieronder kun je het alvast lezen.

De vereniging groeit gestaag
leden en buitenlui kloppen aan
ze komen wel eens ver hier vandaan
met een melding, bericht of vraag

Een groene kaart geven we nog niet
daar zijn de lintjes voor
die we doorknippen op het juiste spoor
Rijnlandroute, Oranjepark en Kanaalweg zonder riet

Overleg, onderhandelen, vergunningen en fraaie bomen
we zullen er toch niet onder komen
en vragen maar of dat nou nog voor kan komen

De Kooi, het OBSP-park met Stal
Oostvliet, de Vrouwenweg en het Rhijnhof
we zien bomen kiemen uit het aardse stof

gedicht-rolf-2016