Archief leestafel

‘Herbebossen voor het klimaat is veel moeilijker dan we denken’ (Volkskrant)

Onderzoek aan jaarringen van bomen leert ons veel over klimaatverandering door de eeuwen heen. De Vlaamse wetenschapper Valerie Trouet schreef er een boek over.

 
De ringen van een omgezaagde boom in het bos. Beeld Getty Images/iStockphoto

De leeftijd van een boom lees je af aan zijn jaarringen − dat leert elk kind. Veel minder bekend is wat die ringen nog meer vertellen. Zo kan de dendrochronologie (de wetenschap van de ‘boomtijdkunde’) echte Stradivarius-violen en eeuwenoude schilderijen onderscheiden van vervalsingen. In haar net verschenen boek ‘Wat bomen ons vertellen’ beschrijft de Vlaamse dendroklimatoloog Valerie Trouet, werkzaam aan de universiteit van Arizona, glashelder hoe jaarringonderzoek bijdraagt aan kennis van klimaatverandering.

Die wetenschap kan inmiddels terugkijken op het klimaat van de afgelopen 2.500 jaar, onder meer doordat bomen bij lange droogteperiodes dunnere jaarringen maken.

Gewapend met uw wetenschap zet u zich af tegen klimaatsceptici die de huidige opwarming van de aarde afdoen als natuurverschijnsel, zoals de grote opwarming tijdens de Middeleeuwen.

‘Ja, omdat de verschillen groot zijn. Tussen de jaren 800 en 1200 was het in Europa warmer dan normaal. Na 1500 werd het opvallend kouder. We weten heel goed waarom de aarde nu opwarmt: als gevolg van CO2-uitstoot. Het klimaat verandert door vulkaanuitbarstingen en door schommelingen in de baan van de aarde om de zon. Het grote verschil met nu is dat het in de Middeleeuwen wel warmer was, maar enkel in Europa, niet wereldwijd. De huidige opwarming doet zich wel wereldwijd voor. En dus is er iets anders aan de hand.’

Valerie TrouetBeeld Foto: Koen Broos

U zet zich ook af tegen technologische oplossingen van de ecomodernisten, zoals via artificiële vulkaanuitbarstingen krijtstof of sulfaat in de atmosfeer sproeien om afkoeling te bereiken.

‘We moeten af van de tegenstelling tussen klimaatactivisten en ecomodernisten. Ik noem mezelf klimaatpragmatist. Louter natuurlijke oplossingen zijn niet toereikend meer om de opwarming te stoppen; met alleen techniek komen we er ook niet. Het probleem met dat laatste is dat er veel risico’s aan zitten. Aan jaarringen van bomen kunnen we zien wat de klimatologische gevolgen van artificiële vulkaanuitbarstingen zouden kunnen zijn. Je speelt dan niet alleen met de temperatuur, maar ook met neerslagpatronen, en dus enorme gevolgen.’

Wat is voor een dendroklimatoloog dan de oplossing?

‘Het is evident dat we een einde moeten maken aan ontbossing. Herbebossen om meer CO2 te kunnen opnemen is belangrijk. Maar het is ook veel complexer dan vaak wordt voorgesteld. Je moet dan ook beschermen tegen bosbrand of insectenplagen, anders is het effect meteen tenietgedaan. Het is uiterst riskant om miljoenen jaren aan opgespaarde koolstof van fossiele brandstoffen in korte tijd in de atmosfeer te brengen en er vervolgens op te vertrouwen dat de huidige en toekomstige bossen het eruit kunnen halen. Het gaat er ook niet om hoeveel bomen je aanplant, maar hoeveel je er kunt behouden om jaar na jaar koolstofdioxide uit de atmosfeer te halen. Plant je dan snelgroeiende bomen aan die niet lang leven en waarvan het hout nauwelijks bruikbaar is, of plant je traag groeiende bomen aan die minder snel opslaan? Plant je bomen aan die zijn aangepast aan het huidige klimaat, of tegen het klimaat dat we over 50 jaar zullen hebben?’

U pleit in uw boek voor meer samenwerking tussen dendrochronologen, boswachters, ecologen, geografen, antropologen, biochemici, atmosfeerwetenschappers, hydrologen en beleidsmakers. Hoe moet die eruit zien?

‘Momenteel ligt een groot deel van het luchtverkeer stil, we beperken vele activiteiten. Zelfs dan blijken we nog maar 8 procent van onze CO2– uitstoot te verminderen. Dit zouden we eigenlijk jaar na jaar zo moeten doen om die gewenste 1,5 graad minder te halen. Dat vergt structurele keuzes als investeringen in hernieuwbare energie en de-investeringen in fossiele brandstoffen. De aanpak schiet nu nog tekort. Niet vanwege gebrek aan kennis, maar aan politieke moed.’

Wat is de grootste uitdaging in uw vakgebied?

‘Een van de grootste is meer inzicht te krijgen in de exacte rol van bomen in de opslag van CO2. Hoeveel een bos opneemt, is niet constant, maar varieert per jaar. De vraag is nog hoeveel er in het hout wordt opgeslagen, en hoeveel in de bladeren, die elk jaar ook weer afvallen. Daar valt nog veel te onderzoeken.

Het meeste weten we over bomen en klimaat in de gematigde streken. De tropen, die krimpen of juist uitdijen bij temperatuurwisselingen, vormen een nieuwe uitdaging. Onderzoek daarnaar is veel complexer. Jaarringen ontstaan mede door seizoenswisseling. Die heb je minder in de tropen, je hebt er zelfs nauwelijks kortere en langere dagen. Probleem is ook dat het overgrote deel van de bomen in de tropen loofbomen zijn; de ringstructuur in naaldbomen is veel duidelijker dan bij loofbomen.

Met mijn boek wil ik laten zien dat dit zowel interessante als spannende tijden zijn om wetenschapper te zijn. Hier in de VS wordt wetenschap door sommigen als elitair beschouwd. Feiten worden ontkend. En dus moet je ze uitleggen, begrijpelijk en overtuigend. Wetenschap is niet saai.’

Wat bomen ons vertellen, een geschiedenis van de wereld geschreven in jaarringen Uitgeverij Lannoo, 2020.

Lees verder


 
Lees meer over Leestafel | Geplaatst op | Geen reacties | Leave a comment

Bomen leveren belangrijke ecodiensten voor de stad.

https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=25969


 
Lees meer over Leestafel | Geplaatst op | Geen reacties | Leave a comment

Bomenbond daagt provincie voor de rechter over centrale voor biomassa in Arnhem

De Gelderlander, Eric van der Vegt (2 maart 2020)

De Arnhemse Bomenbond is een rechtszaak tegen Gedeputeerde Staten van Gelderland begonnen over de vergunning voor de biomassacentrale van Veolia in Arnhem. De bond, die alle bomenstichtingen van Arnhem vertegenwoordigt, wil dat de provincie stopt met tijdrekken en de bezwaren tegen de centrale in behandeling moet nemen.

De maat is vol voor elf samenwerkende bomenclubs in Arnhem. Zij willen dat de rechter Gedeputeerde Staten van Gelderland dwingt om de vele bezwaren tegen de vergunningaanvraag voor een bijgebouw en verschillende aanpassingen aan de centrale in behandeling te nemen.

Ook op een verzoek om de Natuurvergunning voor de centrale te actualiseren is het provinciebestuur niet ingegaan.

76 miljoen euro

Het Franse bedrijf Veolia heeft begin dit jaar op Industriepark Kleefse Waard (IPKW) in Arnhem een biomassacentrale in gebruik genomen. De vergunning voor de centrale stamt al van 2016 en is onherroepelijk.
Veolia krijgt de komende twaalf jaar 76 miljoen euro duurzaamheidssubsidie voor de centrale. Hier valt niet aan de tornen.

Er ontbraken nog enkele vergunningen voor onder meer de verdiepte opslagloods voor de biomassa. Hiertegen kwamen veel bezwaren binnen bij de provincie. De bezwaarmakers vroegen zich ook af waarom de Natuurvergunning voor de centrale niet geactualiseerd werd. Volgens de Bomenbond weigert het provinciebestuur te reageren op de bezwaren om tijd te rekken.

Complex verzoek

De Arnhemse Bomenbond wil via de rechter een boete van 10.000 euro afdwingen voor elke dag dat de provincie geen beslissing neemt. Gedeputeerde Staten laat desgevraagd weten bezig te zijn met de afronding van de bezwaren.

,,Het was een complex verzoek met veel bezwaarmakers’’, aldus een woordvoerder. Wanneer de zaak voor de rechter komt is nog niet bekend.


 
Lees meer over Leestafel | Geplaatst op | Geen reacties | Leave a comment

Klimaatverandering heeft de status van de boom getransformeerd: bomen zijn hot

TROUW, 26 februari 2020  – Johan Nebbeling

Nationaal Bomenmuseum

Het Gimborn Nationaal Bomenmuseum in Doorn.Beeld Johan Nebbeling

In het Nationaal Bomenmuseum Gimborn in Doorn loop je in een uurtje van de Alpen naar de Himalaya en van Japan naar Canada.

De in 1916 tot Nederlander genaturaliseerde Duitser Max von Gimborn zou de recente bijna-heiligverklaring van de boom met genoegen hebben aangezien. Hij was altijd al een groot bomenliefhebber en als rijke inktfabrikant had hij de middelen om die liefde vorm te geven: een arboretum ter grootte van zestig voetbalvelden met ruim 3000 bomen en struiken uit de hele wereld.

Praktisch

Het Gimborn Nationaal Bomenmuseum is gevestigd aan de Velper­engh 13 in Doorn. Het museum is het hele jaar geopend. Entree: € 6,50. Kinderen tot 16 jaar gratis. Zie voor agenda en andere informatie: bomenmuseum.nl

Beeld Johan Nebbeling

In 1924 kocht hij een stuk grond in Doorn, waarvoor landschapsarchitect Gerard Bleeker een bomentuin ontwierp. Van Gimborn zou er ook gaan wonen, in een nieuw te bouwen villa. Maar de beurskrach van 1929 putte zijn middelen uit en die villa kwam er nooit. Zijn arboretum behield hij. Zijn weduwe verkocht het verwaarloosde park in 1966 aan de Universiteit van Utrecht, die het als onderzoeks- en onderwijscentrum gebruikte. In 2009 nam een particuliere stichting het arboretum over, knapte het grondig op en maakte er het Nationaal Bomenmuseum van, zover bekend het enige in zijn soort.

Beeld Johan Nebbeling

In volle glorie

En wat een fijn plekje is dat museum! In een parkachtig landschap, doorsneden met vijvers die worden gevoed met helder kwelwater van de Utrechtse Heuvelrug, staan duizenden gezonde, goed onderhouden bomen en struiken in hun volle glorie. Ze zijn, op voorwaarde dat ze gedijen in ons gematigde zeeklimaat, afkomstig uit de hele wereld. Aan de hand van de bomenroute door het Gimborn Museum loop je in een uurtje van de Alpen naar de Himalaya en van Japan naar Canada.

Wonderlijk en verbazingwekkend is de veelvormigheid van bomen: van de 36 meter hoge Amerikaanse Mammoetboom tot de gotische bogen van de ‘boomkathedralen’ die de Koreaanse Hemlocksparren – in Nederland uniek – met hun takken vormen. Bladeren in alle vormen en maten, die meekleuren met de seizoenen en het museumpark elk jaargetij een andere aanblik geven.

Het Nationaal Bomenmuseum is in de loop der decennia bovendien een toevluchtsoord geworden voor (beschermde) vogels, zoogdieren, insecten en amfibieën. Met een beetje mazzel kun je er een boommarter, waterspitsmuis, ijsvogel, ransuil, ringslang, hazelworm, kamsalamander of heikikker spotten. Het gebied is een lusthof voor vlinders, waterjuffers, libellen, bijen, hommels en wespen.

Beeld Johan Nebbeling

Fantastisch voor kinderen

Soortbehoud en educatie gaan in het museum hand in hand. Dat maakt het museum ook voor kinderen een fantastische bestemming. Zij kunnen, bijvoorbeeld, terecht in de enorme boomhut die rond een grote beuk is gebouwd en waar zowel de geschiedenis van het heelal als van het leven op aarde wordt verteld. Biodiversiteit is een belangrijk thema in het museum. Er zijn diverse thematische wandelroutes, waaronder één speciaal voor visueel gehandicapten, en het hele jaar vinden excursies en activiteiten plaats.

Na bijna een eeuw zijn de bomen en struiken volwassen en is het Nationaal Bomenmuseum op zijn mooist. Von Gimborn zou trots zijn geweest op zijn levenswerk. Maar voor hem geldt wat voor elke bomenplanter geldt: boompje groot, plantertje dood. Gelukkig kunnen wij genieten van zijn erfenis.


 
Lees meer over Leestafel | Geplaatst op | Geen reacties | Leave a comment

2027 komt dichterbij, maar waar blijft de natuur?

TROUW, 19 februari 2020

https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/2027-komt-naderbij-maar-waar-blijft-die-natuur~bae42103/?fbclid=IwAR3nt3M2uF453XUqChmMg-TfY_G2J2xEFO4kkHaKZhzpY9V2MbVBN_2RBHM&referer=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2F&utm_campaign=shared_earned&utm_medium=social&utm_source=facebook

 

 

What do you want to do ?

New mail


 
Lees meer over Leestafel | Geplaatst op | Geen reacties | Leave a comment

VERGROENINGSBELEID BRUSSEL IS MISLUKT – EU-subsidies hebben geen positief effect op natuur

 

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/vergroeningsbeleid-van-de-europese-unie-is-mislukt~b0dcfae4/

 

What do you want to do ?

New mail


 
Lees meer over Leestafel | Geplaatst op | Geen reacties | Leave a comment