Droog en nat? Genoeg werk in het vat!

Hoe we van Nederland een droogteresistent land kunnen (en moeten) maken 
Volkskrant, 7 augustus 2018    Alfred de Jager

Met regen op komst dreigen we weer over te gaan tot de orde van de dag, zonder maatregelen te nemen om een volgende droogteperiode het hoofd te bieden. Terwijl er genoeg duurzame, eenvoudige en goedkope maatregelen zijn, aldus geograaf Alfred de Jager.

Waterbuffels zoeken verkoeling bij een waterpoel in Beckum. Foto ANP

Nu de droogteperiode bijna voorbij is, lopen we het risico over te gaan tot de orde van de dag. De boeren worden schadeloos gesteld, sommigen gaan failliet en een aantal dieren die we niet hadden geïnventariseerd zijn uitgestorven. Vol goede moed op naar de volgende droogte waarin ons plan weer zal zijn om wat water heen en weer te pompen. Daar zijn we goed in. Om een land op gematigde breedte werkelijk droogteresistent te maken kunnen we gelukkig kiezen uit een serie van maatregelen die niet veel kosten en prettige bijwerkingen kennen. Het is als het laten afkicken van een verslaafde. Wij zijn verslaafd aan pompen. En zoals Máxima al zei, dat is een beetje dom, bij droogte.

De meeste maatregelen kunnen we vrij eenvoudig nemen en kosten weinig geld. Wel veranderen ze de inrichting van het land, soms drastisch.

Paradijs voor dieetgoeroes

De belangrijkste maatregel is het omvormen van de bovenste 30 centimeter wortelende landbouw tot permacultuur. Dat is een wijze van landbouw bedrijven waarin struiken en bomen een belangrijke bijdrage leveren aan de voedselproductie. We zullen dus meer noten en bessen gaan eten in plaats van graan en natuurlijk ook inbinden op de productie van veevoedergewassen. Een paradijs voor elke dieetgoeroe.

De herintroductie van de diepwortelende bomen in het landbouwlandschap herstelt de link met het grondwater, bomen pompen dat gratis op en verdampen een deel, dat daarna weer over het land wordt uitgesproeid tijdens een verkoelende zomerse bui. Daarnaast voorkomt de schaduw van de bomen ook het opwarmen van de grond, die daardoor dichtslaat.

Kortom, we hebben misschien wat minder oogst als het regent, maar in ieder geval iets als het lang droog is. Het is niet meer heel veel of niets. Het speelkwartier is voorbij. Met de bijkomstigheid dat we er een veel prettiger landschap door krijgen. Een fantastische uitdaging voor onze minister van Land- en dan ook Bosbouw.

De tweede maatregel is het herstel van het hoog- en laagveen. Onze voorouders hebben het laagveen in het westen opgestookt in de kachel en het hoogveen laten verdampen nadat het oosten van het land werd gedraineerd. Inmiddels hebben we genoeg kennis om relatief snel het veen te herstellen. Veen houdt zoet water vast zodat we niets meer hoeven rond te pompen als het een poosje droog is. Daarnaast legt veen heel veel CO2 vast, de Schiphol-lobby kan daarin een fantastische aflaat vinden, en laat het gebied rond de luchthaven nu bij uitstek geschikt zijn voor laagveenvorming.

Meer drastische herbebossing, minder manische verstening

De derde maatregel is natuurlijk het drastisch herbebossen van het land. Met name de vergeten ecologische hoofdstructuur zou daarvoor geschikt zijn. Een echte verbinding tussen de Brabantse bossen, een verbinding tussen Drenthe, Twente, Salland en de Veluwe. De droom is natuurlijk een verbinding van de Heuvelrug met de Hollandse duinen. Verbindingen van ten minste 5 kilometer breed maken het mogelijk dat de fauna kan migreren en dat we een flinke hoeveelheid CO2 (1 ton per boom) vastleggen met langzaam groeiend, traag brandend bos dat veel voedsel bevat voor de dieren (eikels, beukennootjes). Deze bossen zullen bovendien een paar extra onweersbuien genereren ten tijde van een staand hogedrukgebied. Maar het bos zal vooral de temperatuur van het land laag houden tijdens een hittegolf.

De vierde maatregel is het vergroenen van het verstedelijkt gebied. Eigenlijk mag er geen gevel op het oosten en westen bestaan zonder afdekking met een loofboom. Leilinden, herinnert u zich die nog? Dergelijke richtlijnen kunnen vrij eenvoudig in de WOZ-belasting worden verwerkt, evenals het verbieden van parkeerpleinen zonder bomen en het verplichten van hoog opgaande beplanting (hagen!) langs wegen en industrieterreinen. Ook kunnen we de aanleg van grasdaken stimuleren. Uiteindelijk kan de bebouwde omgeving vrijwel even koel zijn als een bos. Onze huidige versteningsmanie is ronduit belachelijk en op geen enkele wijze goed te praten. We zijn te belazerd om zo nu en dan wat bladeren te vegen, wat te snoeien of om af te remmen voor een bobbel in de weg.

Nu de politiek nog

Deze vier en andere droogtemaatregelen waarin we meewerken met de natuurlijke processen zijn onvindbaar in de plannen van onze politici. Met verbazing heb ik de plannen van de klimaattafels gelezen. Het ging daarin uitsluitend om ingenieursmaatregelen. Slopen, bouwen, genereren, pompen en afvoeren. Op geen enkele wijze wordt de inrichting van het land aangepast aan het veranderende klimaat. Ik sloeg werkelijk steil achterover van de tegenstrijdigheid. Heeft er aan die tafels niemand door dat de inrichting van ons land fout is? Waarom heten ze klimaattafels als je niets doet om het klimaat af te koelen? Het enige voordeel is dat ik dit verhaal bij de volgende droogte weer kan opsturen. Een digitale bezuiniging.

Nederland doet me denken aan villabewoners die een bliksemafleider plaatsen op hun rieten dak. Of aan de plannen van de Portugezen en Grieken die investeren in meer blusvliegtuigen in plaats van het aanplanten van minder brandbare boomsoorten en de herintroductie van wilde dieren om het bos schoon te houden.

We zijn fataal losgezongen van onze natuurlijke mogelijkheden.

De enigen die straks nog kwaken zijn we zelf.

Alfred de Jager is geograaf bij het Europees Droogte Observatorium.

 

 


STEUN DE PETITIE RHIJNHOF!

Heeft u hem al gezien: De kaart met foto van de vijver op het oude deel van begraafplaats Rhijnhof? Deze wordt in de maand augustus in de woonomgeving van de begraafplaats, maar ook op belangrijke plekken in de stad (o.a. musea, restaurants, bioscopen) verspreid. Ook op Facebook en Instagram vragen we hiervoor aandacht!

Na de zomer gaat het erom spannen hoe deze zaak verder loopt. Wethouder Leewis buigt zich nog over de verleende kapvergunning voor maar liefst 44 bomen. Voor al meer dan 700 ondertekenaars van de petitie ‘Red het natuurgebied op Rhijnhof’ is het
echter wel duidelijk: laat dit bijzondere gebied met rust!

Sinds eind vorige eeuw is gewerkt aan de uitbreiding van de begraafplaats op het terrein van de vroegere volkstuinen. Dat nieuwe deel is al weer een paar jaar klaar, waarmee voldoende plek voor nieuwe graven is gerealiseerd. Op dat nieuwe stuk (rechts van de aula) is ook een vijver aangelegd en zijn met grote tussenruimtes bomen geplant. Ook zijn er de nodige beukenhagen neergezet.

Het verschil met het oude deel blijft echter zichtbaar: netjes-park tegenover natuurlijk vergroeid. Gras op het nieuwe deel, bloeiende kruiden en stinzenplanten op het oude. Dat oude deel aan de andere kant van de aula was de vroegere ‘voortuin’ van het buitenhuis aan de Rijn. In dit stuk ligt een oude vijver en een dammetje (met duiker) waarover je verder de begraafplaats op kunt lopen.
In de eerdere plannen zouden hoge ramen in de aula zicht bieden op de oude vijver.
De bomen rond de vijver zouden worden gekapt, de vijver groter gemaakt, een nieuwe brug toegevoegd.

Van dit plan resteert alleen nog de kap, het uitgraven van de vijver en de brug. De aanleiding, namelijk het zicht vanuit de aula, is vervallen! In plaats van hoge ramen is er nu een nauwelijks 50 cm hoge ‘plint’ van glas. Kortom:
er wordt op achterhaalde gronden vastgehouden aan een oud ontwerp van 20 jaar terug.
De nieuwe kaalslag als gevolg van de kap voor de Rijnlandroute speelt geen rol bij de afwegingen. We moeten echter zuinig zijn op elke stapsteen die in dit steeds kaler wordende gebied nog bestaat.

De Bomenbond ondersteunt daarom graag het initiatief van Juliana Fintorova, betrokken inwoonster van Leiden. U toch ook?
Zie voor de petitie:
https://petities.nl/petitions/red-het-natuurgebied-op-rhijnhof


Aanmelden bomen voor Groene Kaart wordt nu: Punten Tellen!

Het vorige College van Leiden heeft besloten de Nadere Regels bij de Bomenverordening te wijzigen:

“De nadere regels zijn op een aantal punten aangepast. Om te zorgen dat duidelijk is waarom bomen, boomstructuren en boomgebieden op de Groene Kaart van Leiden worden opgenomen, zijn de selectiecriteria in overleg met diverse organisaties uit de stad aangescherpt en uitgebreid. Daarnaast is de procedure voor het aanmelden van houtopstanden*  voor de Groene Kaart en de vierjaarlijkse VTA controle (waarbij gecontroleerd wordt wat de conditie van bomen is) vereenvoudigd.”
(bron: Collegebesluiten gemeente Leiden – 13 februari 2018)

Het College vertelt er niet bij dat de Bomenbond in dat overleg stevige kritiek op de aanscherpingen heeft geuit. We zijn nog steeds van mening dat de nu gehanteerde ‘puntentelling’ er vooral toe dient om zo min mogelijk bomen op de kaart te krijgen. Er is een onderzoek gedaan door BTL (nog steeds niet openbaar) dat als basis zal dienen voor de door het College in oktober vast te stellen nieuwe Groene Kaart. Hoeveel van de bomen die nu op die kaart staan er af zullen worden gehaald weten we pas na dat Collegebesluit.

Vanwege al die onduidelijkheden wacht de Bomenbond zelf met nieuwe aanmeldingen tot na oktober, maar voor iedereen die nu toch alvast bomen wil aanmelden: zie de Nadere Regels artikel 3.2  voor de opbouw van de puntentelling. Art 4.2. geeft de ondergrens aan van tenminste 75 punten.   Lees meer

* houtopstanden: bomen, struiken, heesters e.d.


Vliegende start versterkt bestuur met dreigende vernieling oud-Rhijnhof


Laatste update:
Juliana Fintorova is 24 juni 2018 een PETITIE “Red het natuurgebied op Rhijnhof” gestart. Wilt u deze ook ondertekenen? Met excuses voor de taalfouten, maar het is de intentie die telt!

Klik hier:

Nauwelijks waren op de goed bezochte ledenvergadering twee nieuwe bestuursleden – Dick de Vos en Johan Volkers – benoemd of het eerste besluit was genomen. De Bomenbond gaat in beroep tegen de vergunning voor de kaalslag op het oude deel van Rhijnhof.

Met de verwijdering van het volkstuinencomplex Veldheim is voldaan aan de destijds gevoelde noodzaak tot uitbreiding met nieuwe grafplaatsen. Ook is op de Veldheim-kant een grote nieuwe waterpartij gemaakt ter compensatie van gedempte slootjes.
Daarmee kan de begraafplaats weer vooruit zou je denken, maar nee, er rest nog één ‘dingetje’, de kers op de architectentaart: een volkomen overbodige brug over de vijver in het oude historische gedeelte.

En om die te plaatsen wordt de vijver groter gemaakt, het dammetje op de scheidslijn tussen het oude en nieuwe deel verwijderd en een lel van een brug dwars over de vijver geplaatst. O ja, dat gaat ten koste van alle 44 oudere bomen op de schuine kanten, de nodige knolletjes van soms zeldzame sneeuwklokjes en nog meer van die onbelangrijke zaken als nestelplekken, bodemleven en fraai landschap. En dat kan allemaal in een gebied dat al jaren op die belangrijke, toch extra bescherming biedende Groene Kaart staat. En in een wijdere omgeving, die troosteloos aandoet na de massale kap voor de Rijnlandroute en nieuwbouw in het Bio Science Park.

Gelukkig is de Bomenbond niet de enige die hierover vragen stelt.
Ondertussen hebben maar liefst 6 fracties schriftelijke vragen ingediend.

Lees hier:

We zijn zeer benieuwd naar de reactie van het nieuwe College!

 

 


Bomenkap Maresingel

Kap langs Rijnsburgersingel en Maresingel een feit. Wat is het volgende?

Voor de bewonersgroepen rond de Rijnsburger- en Maresingel en deelnemers aan alle gespreksrondes over de herinrichting kwam het niet onverwacht: ruim 60 grote bomen zouden worden gekapt. De Bomenbond is door onderbezetting pas laat bij dit project betrokken geraakt. Onze inzet op dit deel van het Singelpark én op de Lammermarkt is daarom beperkt gebleven.

Daar staat tegenover dat volgens onze informatie de bewonersparticipatie op dit project goed is verlopen en dat rekening is gehouden met de problemen bij sommige huizen met wateroverlast en een stevige inzet op herplant.

De bomeninventarisatie gaf een gemengd beeld:
– soms mindere kwaliteit of levensverwachting,
– soms te grote kans op beschadiging van wortels door het opbreken en verleggen van de weg,
– soms niet passend in de route van de wandelpromenade van het Singelpark.

Dat het College van B&W, gesteund door de Raad, er voor kiest om dit hele traject in één keer opnieuw in te richten is begrijpelijk als je kijkt naar kosten en de tijd dat wegen opgebroken zijn, maar het komt wel hard aan wanneer je zoveel bomen in een klap ziet verdwijnen.

En dit is nog niet het laatste: andere onderdelen van het Singelpark en de Centrumroute komen eraan. Ondertussen dreigt er ook kap voor de oude platanen op de Kaasmarkt, kan er elk moment een vergunning afgegeven worden voor de kap van 44 bomen op begraafplaats Rhijnhof, zit een tweede kap van ruim 800 bomen voor de Rijnlandroute er aan te komen en weten we nog steeds niet wat Pro Rail wil gaan doen met de bomen langs de spoorlijn naar Utrecht (de ‘noodkap’ weet u nog?).

Intussen heeft het College de lat hoger gelegd voor het plaatsen van bomen op de Groene Kaart, zijn we het nog steeds oneens met de berekeningen voor de compensatie voor de Rijnlandroute, kijken we reikhalzend uit naar de aanbevelingen om de biodiversiteit in het Bio Science Park te versterken (die werkgroep kan meteen door met de steenmassa in de Lammenschansdriehoek) en volgen we een groot aantal bouwplannen met gevolgen voor groen (Combibad de Zijl, torens in de Merenwijk, langs de 5 Meilaan, de Smaragdlaan, de Turkooislaan en de Hoge Morsweg).

In Oegstgeest is de Bomenbond o.a. betrokken bij het nieuwe Bomenbeleidsplan. De grootste uitdaging is de Kapverordening voortaan te laten gelden voor heel Oegstgeest in plaats van alleen de oude kern.

In Leiderdorp heeft de Bomenbond de kapvergunning voor de Van Lennepdreef aangevochten: we wachten nog op de uitspraak van de Commissie Bezwaren. Intussen hebben actieve bewoners dit voorbeeld gevolgd bij de kapvergunning voor 24 bomen op de Vossiuslaan.

SaveSave

SaveSaveSaveSave


Ontmoeting raadsleden en Bomenbondleden

Op zaterdag 17 februari stonden 6 raadsleden en 1 aspirant raadslid klaar om de vragen, wensen en hartekreten in ontvangst te nemen van ruim 40 leden en bekenden van de Bomenbond.

Het werd een geanimeerde, doorlopend goed bezochte middag waarin de opzet volop ruimte bood voor 1 op 1 gesprekken en veel bezoekers hun vraag, wens etc. ook op papier bij de raadsleden hebben achtergelaten.
Omgekeerd hadden de raadsleden vooraf schriftelijk antwoord gegeven op de vraag of Verdichten en Vergroenen in Leiden samen kunnen gaan.

Gezien de ontvangen reacties lijkt dit een goede formule om informeel de banden tussen burgers en raadsleden aan te halen. Voor herhaling vatbaar, misschien ook wel in Oegstgeest en Leiderdorp!

Verdichten of Vergroenen van de stad?
De bijdrages zijn niet bedoeld als kieswijzer voor de komende gemeenteraadsverkiezingen, maar u kunt de hier antwoorden van
Roeland Storm (CDA)
Pieter van der Woerd (CU)
Antje Jordan (D66)
Jos Olsthoorn (GroenLinks)
Abdelhaq Jermoumi (PvdA)
Dick de Vos (Partij voor de Dieren) en
Antoine Theeuwen (SP)
nalezen. En wie weet helpen de antwoorden u straks toch op weg bij het maken van uw keuze….

SaveSave


180 bomen weg voor Zwembad De Vliet?

Opnieuw een plan met grote bomenkap.

De Bomenbond Rijnland raakt de tel kwijt…
Rijnland route: 9000 bomen;
Rijnsburgersingel: 65;
Blekerspark: 20;
Ankerpark: enkele 10-tallen;
brug naar Poelgeest: 155;
te verwachten nieuwe aanvraag voor kap langs de spoorlijn naar Utrecht: ruim 100;
en ‘verstopt’ in het Uitvoeringsbesluit Combibad De Vliet nu weer 180 bomen.

In dit Uitvoeringsbesluit (dat 8 februari wordt besproken in de raadscommissie) staat dat het niet mogelijk was om op korte termijn een Integraal Planologisch Kader op te stellen. Dat is jammer want er is ook al jaren geen ecologische visie voor de hele stad.
Maar even makkelijk wordt een voorstel gedaan voor kap van 180 bomen in een gebied dat op de Groene Kaart van Leiden staat. De ambtenaren weten het zeker: alle bomen zijn in slechte staat. Of dat klopt kunnen we niet nagaan want het onderzoek naar de bomen is niet openbaar.
Er is de afgelopen maanden geen enkel overleg met de Bomenbond geweest over deze plannen. Daarom is gisteren (maandag 5 februari) in een open brief aan de wethouders en de raadsleden gevraagd de behandeling van het Besluit aan te houden, het bomenrapport vrij te geven en in het Besluit te benoemen wat de gevolgen van de kap zullen zijn voor de natuurwaardes in het gebied.

foto: Vrienden van de Vliet


Jaaroverzicht 2017: Leiderdorp

Van Lennepdreef, Leiderdorp

Bomenbeleidsplan

Dit jaar begon spannend met de behandeling in de Raad van het concept Bomenbeleidsplan. Met dit voorstel lag de weg open voor kapaanvragen bij bijvoorbeeld verminderd rendement van zonnepanelen door schaduwwerking van bomen. De actieve inbreng van bezorgde bewoners en de inzet van de Bomenbond tijdens de voorbereidende bespreking in het Politiek Forum in december 2016 heeft de wethouder tot het verstandige besluit gebracht om dit onderdeel uit het Bomenbeleidsplan te schrappen. De Bomenbond leest nu mee met het concept voor de nieuwe Bomenverordening.

Van Lennepdreef

De oude verordening uit 2009 geldt nog voor de aangekondigde kap van 20 bomen aan de Van Lennepdreef. Het regende reacties van het Groen Overleg, de Bomenstichting en de buurtvereniging i.o. Op Dreef op de gepubliceerde kapaanvraag. Helaas heeft de gemeente nogal formeel gereageerd op dit signaal. In plaats van een gesprek met de bezorgde burgers aan te gaan is gekozen voor een schriftelijke reactie en het verlenen van de kapvergunning. Tsja, dat vraagt om bezwaren….

SaveSave


Jaaroverzicht 2017: Nieuw-Vennep

Van Haeringenplantsoen, Nieuw-Vennep

Ze haalden zelfs de landelijke radio met hun protest tegen de kapplannen van de gemeente Hoofddorp in het Van Haeringenplantsoen in Nieuw-Vennep. Een groep dappere bewoners die zich niet neerleggen bij drastische kapplannen. Dat alles onder het mom van renovatie terwijl er ook nog heel wat te winnen valt met wegwerken van achterstallig onderhoud en groeiplaatsverbetering.

Op ons advies is een professionele bomenexpert ingeschakeld voor een ‘snelle blik’ (uiteindelijk een hele morgen) op het rapport dat de gemeente hanteert. Zijn indrukken weken behoorlijk af van dat rapport, reden voor bewoners om de wethouder te vragen een contra-expertise uit te laten voeren.
In plaats daarvan kiest de gemeente voor een gefaseerde kap, maar dat neemt de bezwaren van de bewoners niet weg. Ook in dit park is namelijk sprake van achterstallig onderhoud en in plaats van verwaarloosde bomen te kappen kun je ook kiezen voor herstelzorg.
Hier is het laatste woord nog niet over gezegd in het anders zo rustige Nieuw-Vennep!

SaveSave


Jaaroverzicht 2017: Oegstgeest

De Bomenbond is sinds dit jaar bij nogal wat projecten in Oegstgeest betrokken.

Wilhelminapark

Zo is er de grootschalige kap in het Wilhelminapark.  Hoe jammer de Bomenbond de gekozen oplossing ook vindt: de gemeente heeft de plannen grondig doorgesproken met de bewoners en die zijn blij met het nieuwe ontwerp. Gelukkig komt er de nodige nieuwe aanplant voor terug maar het blijft zonde van de oude grote bomen.

Houtwallen

Meer verdeeldheid bestaat er bij bewoners in de Haaswijk over de voorgenomen kap op de houtwallen tussen de Kleyn Proffijtlaan en het Oegstgeesterkanaal.
Vrijwilligers van de Bomenbond en het MEC hebben deze zomer alle houtwallen onderzocht op aanwezige planten, insecten, vogels en vleermuizen. Onder ruim 150 huishoudens is een vragenlijst verspreid die met een hoge respons binnen 1 week van dik 50 reacties kennelijk een schot in de roos was. Niet alleen het onderwerp zelf maar ook het gevoel niet gehoord te worden of voor voldongen feiten te worden geplaatst speelt hierbij een belangrijke rol. We hebben de gemeente dan ook geadviseerd nog meer tijd in de uitleg van de aanpak te steken en zo duidelijk mogelijk aan te geven hoe dit tweede stuk houtwal nu wordt aangepakt. Om dat zo duidelijk mogelijk uit te leggen is op 14 november tijdens de inloopavond met een aantal bewoners de afspraak gemaakt ter plekke te laten zien hoe gekozen zal worden voor kap versus behoud van bomen.
Meer over de uitkomsten  vindt u in de samenvatting van de resultaten van de enquête.

Oranjewijk

Het volgende grote project dient zich al aan: de Bomenbond is gevraagd mee te denken over de grootschalige vervanging van bomen in de Oranjewijk.  De werkzaamheden aan de riolering hebben het wortelpakket van veel bomen geen goed gedaan. Bovendien zijn er straten waar de bomen door slechte groeiplaatsen al niet in beste staat verkeren. Voeg daar het graafwerk bij en dan kun je de situatie voor de komende jaren wel uittekenen. Oegstgeest heeft daarom bij de start van de werkzaamheden al budget gereserveerd voor grootschalige vervanging van groen. Spannend project waar bewoners actief over kunnen meedenken.

SaveSave